Asarcık
İlçe, il merkezine yaklaşık 44 km mesafededir. Asarcık, yoğun olmayan nüfusu ile şirin bir Anadolu ilçesidir. Yüzölçümü 214 km2 olan ilçenin doğusunda Çarşamba ve Ayvacık, batısında Kavak, kuzeyinde Samsun merkez, güneyinde ise Lâdik ve Taşova ilçeleri yer almaktadır. İlçe, kurulduğu yer ve şekli itibarıyla Hisar’a benzediğinden bu bölgeye bir dönem “Hisarcık” adı verilmiştir. Daha sonra Hisarcık ismi Asarcık adı ile değiştirilmiştir. Yöredeki yerleşimin ilk olarak 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra gerçekleştiği bilinmektedir. Savaş sonrası yapılan iskân faaliyetleri sonucunda bölgeye Çerkezlerin yerleştirildiği belirtilmektedir. İlçede temel ekonomik faaliyet tarımdır.
Ayaklıalan Kilisesi
Ayaklıalan Köyü’nde, hâkim bir nokta üzerinde yer alan kilisenin inşa tarihi bilinmemekle birlikte 19. yüzyılın başlarında yapıldığı tahmin edilmektedir. Kare planlı yapının çatısı çökmüş vaziyettedir. Ancak, beden duvarları sağlam durumdadır. Apsisindeki ve güney duvarındaki renkli süslemelerin hala canlılığını koruduğu görülmektedir.
Koşaca Köyü Camii
Kavak-Asarcık yolu üzerinde, köy merkezinin dışındaki eski bir mezarlık içerisinde yer alan cami 19. yüzyıla tarihlendirilmektedir. Cami, ahşap yığma ve kurtboğazı geçme tekniğiyle inşa edilmiştir. Yine bu camide de ana mekânı “U” şekilli bir revak dizisi çevrelemektedir. Yapıda asıl dikkati çeken unsur ise, iç kısımda ahşap üzerine uygulanan “kalemişi” nakışlardır.
Akyazı Köyü (Gökgöl) Camii
Ahşap cami, Samsun-Asarcık yoluna 1 km mesafede, Boduroğlu mevkiinde eski bir mezarlık içerisinde yer almaktadır. İçerisindeki bazı kirişlere oyularak yazılan Osmanlıca metin ve tarihlere göre yapının 18. yüzyılın ikinci yarısında inşa edildiği düşünülmektedir. Yaklaşık kare planlı bir görüntü sergileyen cami, ahşap yığma ve çantı tekniğiyle inşa edilmiştir. Camiyi iki katlı “U” şekilli bir revak çevrelemektedir. Camideki ahşap oymalı ve kabartmalı motifler ve ince el işçiliği görülmeye değerdir.
Kılavuzlu Köyü Camii
Yapı, ilçe merkezine yaklaşık 7 km mesafedeki Sofular mevkiinde yer almaktadır. Üzerinde net bir inşa kitabesi bulunmayan cami, 19. yüzyıla tarihlendirilmektedir. Yaklaşık kare planlı ahşap caminin inşasında “kurtboğazı” geçme denilen teknik kullanılmıştır. Ana mekânı “U” şekilli iki katlı revak çevrelemektedir. Harim kısmına girişi sağlayan oymalı kapının kanatlarında Osmanlıca nesih hatla yazılmış kitabe yer almaktadır: “Sahibü’l-hayrat Ali ve Sahibü’l-hayrat Yusuf”
Festival ve Etkinlikler
• Gökçepınar Köyü Çilek ve Kiraz Festivali
• Ziret Şenlikleri
• Karakucak Güreşleri
Ulaşım
İlçeye, il merkezinden ve Kavak ilçesinden minibüslerle ulaşım sağlanmaktadır.